Een verslag van het congres ‘Einde aan de Onmacht’

@ 8.00 uur (Station Amsterdam Zuid)

Nog niet helemaal wakker sta ik de metro te lezen in de spits. Ik verdiep me in een artikel over dreigende groei van werkloosheid onder jongeren zonder startkwalificatie terwijl de mevrouw over de intercom mij vertelt dat mijn trein niet meer bestaat. Twee keer onmacht.

@ 9.30 uur (Beatrix theater Utrecht)

Iedereen is druk in de weer met het opzetten van podia en dergelijke. Grote schermen, camera’s, 250 stoelen ,een koffiebar, the Works. Vandaag klimmen we op de zeepkist 2010 stijl. We zijn letterlijk een jong team. Zou innovatie dan toch verbonden zijn met de nieuwe generatie?

@ 9.45 uur (stilte voor de storm)

Cees komt binnen. Ik schrap mijn laatste opmerking. Cees Morsch is van alles te noemen (waaronder innovatief), maar jeugdig toch niet meer. Zowaar ontdek ik ook iets van spanning bij onze directeur hoewel dit goed verhuld wordt door zijn van nature energieke modus operandi. We voelen ons allemaal alsof we uit de kast komen: “Een tikkeltje gespannen, maar vastbesloten en heel zeker van onze zaak”.

@ 11.30 uur (sprekers lunch)

We zitten met alle sprekers aan de voorafgaande lunch. Vanaf moment één wordt er gediscussieerd over de betekenis van onmacht. Wat is het toch een goed signaalwoord. Het lokt namelijk uit om te reflecteren op de situaties die hierbij in het hoofd schieten binnen de eigen ervaring/werkgebieden. Ook tegenstanders van het woord moeten beamen dat het er niet om gaat het eens te worden over het mooiste woord om de situaties te omschrijven. Ze moeten erkend, herkend en veranderd worden. Het signaal is maar een middel… er een einde aan maken is het doel!

@ 13.30 uur (het begin van het begin)

We zijn begonnen. Een ruime 250 mannen en vrouwen hebben hun drukke agenda’s vrijgemaakt om ‘Einde aan de Onmacht’ bij te wonen. Ministerie, Provincie, Gemeenten, COLO, MBO raad, HBO’s, ROC’s, opleiders, bedrijven en zelfstandig adviseurs, iedereen herkende iets van het gevoel van onmacht ofwel de noodzaak om iets te veranderen in hun directe werksituaties.

@ 13.31 uur (het einde van het begin)

Onze voorzitter Jørgen Sørensen, voorzitter tTOA, opent met een anekdote over zijn eigen gevoel van onmacht en neemt daarna meteen zijn verantwoordelijkheid als goede voorzitter door de sprekers te wijzen op hun beperkte spreektijd. Streng doch rechtvaardig. Daarnaast geeft hij iedereen de opdracht mee om het congres te verlaten met minstens één nieuw idee, opdat het dan al een geslaagde dag zou zijn.

@ 13.40 uur (Piet Keulers - directeur Technocentrum Zuid-Limburg en tTOA Limburg)

Piet Keulers mag de inhoudelijke aftrap doen. Hij schetst voor ons zijn eigen dilemma; Het enthousiasmeren van jeugd voor techniek. Hij loopt er echter tegenaan dat hij eerder bezig is met verleiding met behulp van – zoals hij het zelf poëtisch noemt – “de pen, de pet en de kroket”. ‘Is het niet mogelijk om jongeren op basis van hun competenties gericht te begeleiden naar de plek waar hun hart ligt?’ - is de hoopvolle en retorische vraag waar hij ons mee achterlaat.

@ 13.55 uur (Herman Kuipers – wethouder Vlagtwedde)

Het woord is aan de wethouder van Vlagtwedde. Helaas is de heer Kuipers geveld door de Mexicaanse Q koorts en kan hij zelf niet aanwezig zijn. Marieke van de Ree, die als adviseur vanuit CASE Builders nauw betrokken is geweest bij de aanpak in Vlagtwedde, is echter bereid op te treden als voorleesmoeder. Zij draagt ons het interview met de heer Kuipers voor (uit het boek van Cees Morsch, Einde aan de Onmacht) dat rept over “Het wonder van Vlagtwedde”. Dit wonder bestaat uit het terugdringen van de werkloosheid met 80% (van 551 naar 90). Een nieuwe werkloze in Vlagtwedde doet ’s ochtends via de computer een persoonlijkheids- en competentietest en wordt vervolgens door het systeem automatisch gematched met de actuele vacatures. Diezelfde middag is er een afspraak met de werkgever en aan het einde van de dag is de persoon weer aan het werk en kan hij zijn bijdrage leveren aan het maatschappelijk leven in Vlagtwedde. Dat dit tot gevolg heeft dat men in Vlagtwedde nu het UWV helemaal buiten spel wil zetten doet een lichte siddering door de zaal gaan.

@ 14.10 uur (Kris Deckers – VDAB, Belgische UWV/CWI)

Speciaal helemaal overgevlogen vanuit België is Kris Deckers de volgende die de zaal mag verbazen. Op gedecideerde en heldere wijze doet hij in detail uit de doeken hoe de Belgische overheidsinstantie in een pilot haar wettelijke taak volledig ondersteund door middel van het Test en Match systeem. Er worden actuele vacatures geworven bij werkgevers in België. Uit de database van 15.000 standaardprofielen wordt een vacature op maat gesneden, waardoor vacatures tot op zeer grote diepgang beschreven zijn met sleutelvaardigheden, competenties enz. De werklozen testen en worden gematched met de beste vacature. Na een bespreking met een consulent over het persoonlijk rapport volgt eventueel nog een vakinhoudelijke test en dan natuurlijk, waar mogelijk, een plaatsing. De mogelijkheden zijn groot, ziet Kris Deckers. En hoewel voorzichtig, concludeert hij dat hoe meer vacatures en geteste werklozen in het systeem staan, hoe groter de effectiviteit wordt. Het adapteren van het systeem en landelijk invoeren lijkt de enige juiste weg om te gaan.

@ 14.25 uur (Harry de Bruin – Mondriaan Onderwijsgroep)

Aan de hand van een twintigtal plaatjes loodst Harry de Bruin ons door de aanpak van ROC Mondriaan van voortijdig schoolverlaters. “Meten is weten, roepen we al jaren” zegt hij in zijn onvervalste Haagse accent, maar wat er mee gebeurt, is het belangrijkste. Als directie wil je de juiste stuurinformatie gebundeld hebben zodat je leerlingen echt kunt helpen en ondersteunen. Als ROC – zeker in de randstand – wil je daarnaast graag kunnen aantonen aan de inspectie dat je niet alleen alles eraan doet om schooluitval tegen te gaan, maar dat je ook met een groot aantal moeilijke gevallen zit. Kunnen benoemen wie je extra moet begeleiden, leerlingen preventief kunnen adviseren richting een andere opleiding en een diepgaand inzicht in de competentieset en persoonlijkheid van elke leerling zijn volgens hem de handvatten waar ROC’s op zaten te wachten. “Dit is het meten dat zorgt dat we echt meer weten.” De Bruijn eindigt met de duidelijke stelling dat het dan tijd is om ouderwets de handen uit de mouwen te steken als docenten, begeleiders en beleidsmakers.

@ 14.40 uur (Carolien Zijp – ISS)

Dat wij nog niet van ISS hebben gehoord zegt meer over ons. Actief in 50 landen, 21.000 werknemers in Nederland, omzet van 9 ,2 miljard. Carolien Zijp laat met een aantal indrukwekkende cijfers zien dat we met een top 50 bedrijf te maken hebben. Haar succesverhaal laat de veelzijdigheid van het systeem zien. Als facilitair dienstverlener zag ISS een nieuwe markt in het leveren van schoonmakers in ziekenhuizen die ook de niet medische zorgtaken konden overnemen van het verplegende personeel. Dat dit gevoelig lag bij de directies van ziekenhuizen – “ze staan wel aan het bed van mijn patiënten” – behoeft nauwelijks uitleg. Door deze directies vervolgens zelf een profiel op te laten stellen op basis van persoonlijkheidskenmerken en competenties en de gehele groep van schoonmakers te testen werden precies de juiste mensen gevonden. Dit resulteerde in de selectie van mensen die precies waren zoals de klant wilde, zo legt ze uit. En natuurlijk dat deze werkwijze ook nog een aantal andere partijen over de streep heeft getrokken: “we blijven een commercieel bedrijf”. Dat ze het systeem ziet als breder strategisch en kostenbesparend instrument blijkt uit haar actuele keuze; Op dit moment wordt vanuit het hoofdkantoor het Test & Match systeem uitgerold over elke ISS Business Line ter ondersteuning van competentiemanagement, de functionerings- en beoordelingscyclus, werving en selectie en natuurlijk als middel voor klantgerichtheid.

@ 14.55 uur (Rob Franken - voorzitter college van bestuur ROC West Brabant)

Na de bijdragen over de arbeidsmarkt en het bedrijfsleven is nu het laatste woord weer aan het onderwijs. Rob Franken heeft geen powerpoint nodig om de zaal te overtuigen van zijn droombeeld. Kinderen die vanaf het VMBO getest worden en begeleid naar de juiste MBO, Havo of Vwo instelling, waarvan een portfolio is aangelegd, die gematched worden met de juiste docent op basis van persoonlijkheid, die competentiegericht onderwijs op maat krijgen op basis van hun geconstateerde ‘gaps’, die vervolgens blijvend gemonitord worden in hun voortgang door het MBO of richting het HBO en die uiteindelijk via een match gekoppeld worden aan een passend stage/leerbedrijf en daarna via de actuele vacaturebank direct geplaatst kunnen worden in de arbeidsmarkt. Dat is de taak van een ROC op topniveau; het begeleiden van individuen om het meeste uit hun talenten te halen en uiteindelijk te plaatsen op een arbeidsplek.

@ 15.10 uur (Cees Morsch – Directeur CASE Builders Groep)

Gister avond laat had Cees Morsch nog 27 slides gemaakt met quotes uit zijn boek. Op het moment dat hij begint met praten is hij ze op slag vergeten. Niemand in de zaal twijfelt eraan dat hier een betrokken persoon staat die met passie en kennis van zaken zoekt naar oplossingen voor prangende maatschappelijke vraagstukken als voortijdig schooluitval en (jeugd)werkeloosheid. Door zijn uitgebreide ervaring en de kennis die hij verkregen heeft in de research voor zijn boek op beeldende wijze met elkaar te verbinden, brengt hij de zaal het gevoel van onmacht over dat achter de cijfers schuilt. Het systeemfalen dat hij beschrijft vraagt om een innovatieve en daadkrachtige aanpak en hij laat er geen misverstand over bestaan dat CASE Builders daaraan haar kundige bijdrage kan leveren.

@ 15.25 uur (Roeland Dikker Hupkes – Adviseur Case Builders Groep)

O ja, ik moest natuurlijk ook nog iets vertellen. Een live presentatie van de Test & Match tool waar al mijn collega-sprekers zo hoog van opgaven. Een kleine hapering van het internet in het Beatrix theater kon niet voorkomen dat de indrukwekkende mogelijkheden van moderne ICT toepassingen hun indruk achterlaten. Met een tipje van de sluier over één van de oplossingen is de cirkel rond. Als u zelf meer wil weten of een vrijblijvend gesprek wil hebben dan kunt u natuurlijk altijd contact opnemen met mij, want… zien is geloven!

@ 16.30 uur (Vragenvuur)

De hoeveelheid inhoudelijke vragen uit het publiek kan niet anders dan mijn gevoel versterken dat iedereen voldaan heeft aan de opdracht van de dagvoorzitter. Geïnteresseerd, betrokken, hier en daar ook kritisch en soms gewoon hongerig naar meer informatie. Kortom een goede inhoudelijke uitwisseling. Met hier en daar de nodige humor.

@ 17.00 uur (Boekpresentatie)

Een officieel onderdeel kan aan ons congres natuurlijk niet ontbreken. Directeur Beroepsonderwijs en Volwasseneducatie Drs. Jeanette Noordijk neemt officieel het boek ‘Einde aan de Onmacht’ in ontvangst namens het ministerie van OC&W. Hoewel zij zich niet goed kon vinden in het woord onmacht (zie hierover mijn stukje bij 11.30 sprekerslunch) geeft ze aan dat ze het met zeer veel aandacht zal lezen. We kijken hoopvol uit naar de reactie van het ministerie!

@ 17.10 uur (napraten en discussiëren)

Nu eindelijk die welverdiende borrel en nog wat napraten in kleine gezelschappen. Mijn agenda stroomt langzaam vol met afspraken als ik mij een weg probeer te banen naar de bar. Mensen zijn opnieuw enthousiast geworden en gaan met goede moed aan de slag. Ieder op zijn manier. Inspiratie is gezaaid.

@ 18.30 uur (leesvoer voor een ieder)

Natuurlijk krijgt elke bezoeker nog een brok inspiratie mee naar huis in de vorm van de kleinood van Cees. Nu is het natuurlijk alleen nog maar een kwestie van tijd voordat de samenleving zal gaan oogsten…

@ 18.31 uur (het begin van het einde…?!)

Nog even een hapje eten met alle collega’s en napraten. Nog een klein drankje en dan vermoeid maar tevreden naar huis. Morgen scherp en vroeg weer op. Het is een belangrijke dag…. Het begin van het einde aan de onmacht!